Bòo Hausa

Hausa

هَرْشٜىٰن هَوْسَا, Harshen Hausa

Countries	Lanjèeriya Nijar
Region	Gen tà Afùrka
Ethnicity	Màlmò
Native speakers	L1: 58.044 million (2023–2024)

IPA

Bòo Hausa koo Màlmò sim ta bòo ga mbândi ka sassala (asàli) a gen ta nahiiya mà Afùrka. Gàm mà mindi na caca na tingeno a gàazaa ma Lanjèeriya a jàhaa ma Zamfara, Katsina, Kanau, Kebbi, Bauci, Kaduna, Jigawa ka kine su. Jaga tisu maîwàa na Daura a Jàhàa mà Katsina, Lanjèeriya.

Bòo Hausa ka gàm ma mundi ka ƴali

Ƴali	Gàm mà Malmò (L1 + L2)
Lanjèeriya	67 million
Nijar	22 million
Koddebuwa	1.6 million
Benin	1.2 million
Sudan	900,000
Ghana	600,000
Kamaru	400,000
Çàdi	300,000

Babirim mà Latin

A a	B b	Ɓ ɓ	C c	D d	Ɗ ɗ	E e	F f	G g	H h	I i	J j	K k	Ƙ ƙ	L l
/a/	/b/	/ɓ/	/tʃ/	/d/	/ɗ/	/e/	/ɸ/	/ɡ/	/h/	/i/	/(d)ʒ/	/k/	/kʼ/	/l/
M m	N n	O o	R r	R̃ r̃	S s	Sh sh	T t	Ts ts	U u	W w	Y y	Ƴ ƴ	Z z	ʼ
/m/	/n/	/o/	/ɽ/	/r/	/s/	/ʃ/	/t/	/(t)sʼ/	/u/	/w/	/j/	/ʄ/	/z/	/ʔ/

Babirim mà Bòo Hausa ka Ajamì

Warsh Letter (Naskh)	Warsh (Hausawi/Kanuri)	Warsh Convention			Hafs Convention
		Latin Equivalent	IPA	Unicode	Latin Equivalent	IPA	Unicode
ا‎	ا‎	– A a	[∅]/[ʔ]/[aː]	U+0627	– A a	[∅]/[ʔ]/[aː]	U+0627
ب‎	ب‎	B b	[b]	U+0628	B b	[b]	U+0628
ݑ‎	ݑ‎	Ɓ ɓ	[ɓ]	U+0751	Ɓ ɓ	[ɓ]	U+067B
ت‎	ت‎	T t	[t]	U+062A	T t	[t]	U+062A
ث‎	ث‎	C c	[t͡ʃ]	U+062B	C c	[t͡ʃ]	U+062B
ج‎	ج‎	J j	[d͡ʒ]	U+062C	J j	[d͡ʒ]	U+062C
ح‎	ح‎	H h	[h]	U+062D	H h	[h]	U+062D
خ‎	خ‎	H h (Kh kh)	[h]	U+062E	H h (Kh kh)	[h]	U+062E
د‎	د‎	D d	[d]	U+062F	D d	[d]	U+062F
ذ‎	ذ‎	Z z	[z]	U+0630	Z z	[z]	U+0630
ر‎	ر‎	R r	[ɽ]/[ɾ]	U+0631	R r	[ɽ]/[ɾ]	U+0631
ز‎	ز‎	Z z	[z]	U+0632	Z z	[z]	U+0632
س‎	س‎	S s	[s]	U+0633	S s	[s]	U+0633
ش‎	ش‎	Sh sh (Nigeria) / Ch ch (Niger)	[ʃ]	U+0634	Sh sh (Nigeria) / Ch ch (Niger)	[ʃ]	U+0634
ص‎	ص‎	S s	[s]	U+0635	S s	[s]	U+0635
ض‎	ض‎	L l	[l]	U+0636	L l	[l]	U+0636
ط‎	ط‎	Ɗ ɗ	[ɗ]	U+0637	Ɗ ɗ	[ɗ]	U+0637
ظ‎	ظ‎	Z z	[z]	U+0638	Z z	[z]	U+0638
ڟ‎	ڟ‎	Ts ts	[t͡s]/[sʼ]	U+069F	Ts ts	[t͡s]/[sʼ]	U+069F
ع‎	ع‎	ʼ	[∅]/[ʔ]	U+0639	ʼ	[∅]/[ʔ]	U+0639
غ‎	غ‎	G g	[ɡ]	U+063A	G g	[ɡ]	U+063A
ڠ‎	ࣃ‎	Gw gw / Gy gy	[ɡʷ]/[ɡʲ]	U+08C3 (U+06A0)	Gw gw / Gy gy	[ɡʷ]/[ɡʲ]	U+06A0
ࢻـ ࢻ‎	ࢻـ ࢻ‎	F f	[ɸ]/[f]	U+088B	F f	[ɸ]/[f]	U+0641
ڥ‎	ڥ‎	P p	[p]	U+06A5	P p	[p]	U+06A5
ࢼـ ࢼ‎	ࢼـ ࢼ‎	Ƙ ƙ	[ƙ]	U+08BC	Ƙ ƙ	[ƙ]	U+0642
ڨ‎	ࣄـ ࣄ‎	Ƙw ƙw / Ƙy ƙy	[ƙʷ]/[ƙʲ]	U+08C4 (U+06A8)	Ƙw ƙw / Ƙy ƙy	[ƙʷ]/[ƙʲ]	U+06A8
ک‎	ک‎	K k	[k]	U+06A9	K k	[k]	U+0643
ݣ‎	ݣ‎	Kw kw / Ky ky	[kʷ]/[kʲ]	U+0763	Ƙ ƙ / Ky ky	[kʷ]/[kʲ]	U+06AD
ل‎	ل‎	L l	[l]	U+0644	L l	[l]	U+0644
م‎	م‎	M m	[m]	U+0645	M m	[m]	U+0645
ࢽـ ࢽ‎	ࢽـ ࢽ‎	N n	[n]	U+08BD	N n	[n]	U+0646
هـ ه‎	هـ ه‎	H h	[h]	U+0647	H h	[h]	U+0647
و‎	و‎	W w / O o / U u	[n] ([oː][uː])	U+0648	W w / O o / U u	[n] ([oː][uː])	U+0648
ی‎	ی‎	Y y / I i	[j] ([iː])	U+06CC	Y y / I i	[j] ([iː])	U+064A
ىٰ‎	ىٰ‎	E e	[eː]	U+0649 + U+0670	E e	[eː]	U+0649 + U+0670
ؿـ ؿ‎	ؿـ ؿ‎	ˈy (Nigeria) / Ƴ ƴ (Niger)	[ʔʲ]/[ʄ]	U+063F	ˈy (Nigeria) / Ƴ ƴ (Niger)	[ʔʲ]/[ʄ]	U+06D1